2. Dodatki i świadczenia obligatoryjne

18 kwietnia 2010

DODATKI:

- OBLIGATORYJNE:
Dodatki i świadczenia obligatoryjne określone są w Kodeksie pracy (art. 78 § 2) następująco: „w celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się także inne (dodatkowe) składniki wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z tytułu wykonywania określonej pracy”. Dodatki i świadczenia przyznawane są w przypadku, gdy płaca zasadnicza nie odzwierciedla wkładu, warunków czy wymaganego zaangażowania. Pracodawca może przyznać dodatek m.in. za:
- warunki pracy (szkodliwe, uciążliwe, niebezpieczne dla zdrowia); wysokość zależy od stopnia szkodliwości;
- czas pracy (przekroczenie dopuszczalnego, określonego czasu pracy; dodatek przysługuje za pracę w nocy, w wysokości 20% zwykłej stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego (art. 137 § 2), oraz za godziny nadliczbowe (art. 134) w postaci 50% wynagrodzenia a pracę w dwóch pierwszych godzinach nadliczbowych na dobę oraz 100% wynagrodzenia za dalsze godziny, oraz niedziele i święta;
- wykonywanie określonych funkcji ( za zwiększony zakres odpowiedzialności); przyznanie tego dodatku może wynikać z przepisów ustawowych, jak w przypadku pracowników sfery budżetowej i postanowień regulaminu wynagrodzeń.

Przyznawanie świadczeń ma na celu rekompensatę za szczególne sytuacje czy warunki, w jakich znalazł się pracodawca i pracownik, jak niezdolność do pracy i odpowiednio świadczenia chorobowe (art. 92 § 1 Kodeksu Pracy), oraz świadczenia na wypadek przy pracy, chorobę zawodową, ciążę (art. 92 § 2 Kodeksu Pracy).

- ODPRAWY

Inny rodzaj świadczeń to odprawy rentowe i emerytalne, których wysokość zależy od liczby lat pracy, a podstawą obliczania jest wynagrodzenie zasadnicze.

- DIETY

Kolejny rodzaj świadczenia to diety – zwrot kosztów poniesionych przez pracownika z tytułu podróży służbowych, których wysokość oraz zasady przyznania określa Minister Pracy i Polityki Socjalnej w drodze zarządzenia.

- WYPŁATY GWARANCYJNE

Wypłaty gwarancyjne to świadczenia przysługujące pracownikowi za czas niewykonywania pracy, gdy był gotów do jej wykonywania, lub za czas niezawinionego przestoju (art. 81 § 1 i art. 81 § 2 Kodeksu Pracy). Należy tutaj też wypłata za czas zwolnienia z pracy.

- ŚWIADCZENIA ODSZKODOWAWCZE

Ostatni rodzaj świadczeń to świadczenia odszkodowawcze, przyznawane za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, na okres próbny, na czas określony lub czas wykonania określonej pracy ( art. 50 § 1 i 3, art. 45 § 1 Kodeksu Pracy).

- PRAWO DO DODATKU/ŚWIADCZENIA

Prawo do dodatku lub świadczenia wynika bądź z ustawy, bądź z regulaminu wynagradzania. Diety, wypłaty gwarancyjne, świadczenia odszkodowawcze, choć otrzymywane z tytułu pozostawania w stosunku pracy, nie stanowią wynagrodzenia za pracę.

- PREMIE I NAGRODY

Premie, nagrody przyznawane są za wzorowe wypełnianie obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy, podnoszenie jej wydajności i jakości, jak określa to Kodeks Pracy art.105. Nie są uznawane za samo wynagrodzenie z tytułu pracy.

Premie to dodatkowy zmienny składnik wynagrodzenia, przyznawany po spełnieniu przez pracownika określonych warunków przewidzianych przez regulamin wynagradzania. Po spełnieniu tych warunków powstaje roszczenie pracownika o wypłatę premii a dyrektor nie może odmówić pracownikowi wypłaty premii, chyba że nastąpi utrata zdolności kredytowej firmy. Przy konstruowaniu systemu premiowego należy ustalić mierniki czy kryteria, pozwalające koncentrować wysiłek pracowników w określonych dziedzinach i obszarach, mogą to być: liczba wyprodukowanych produktów, czas wykonywania pracy, jakość, zysk, redukcja kosztów.

Premie mogą być indywidualne, grupowe bądź przyznawane całej załodze. Poza tym mogą to być premie za realizację zadań długofalowych, premie zadaniowe (realizacja nietypowych zadań) lub premie prowizyjne.
Zwykle tworzy się specjalne fundusze, z których wypłaca się premie, jak fundusz premii motywacyjnej, fundusz nagród, fundusz dyspozycyjny. Zaleca się wypłacanie premii w wysokości 30 – 40% płacy zasadniczej, wyższe premie powinno się wypłacać pracownikom wyższego szczebla, choć oni powinni rzadziej takie premie otrzymywać. Niskie premie są ignorowane, a zbyt wysokie stanowią o odczuciu dyskomfortu w obliczu wysokich oczekiwań.
Ważne, by premia była odpowiednio wysoka, wypłacana w odpowiednim terminie i według jasnych zasad, wtedy spełnia swoją motywującą funkcję.
Gdy warunki przyznawania premii określone są jedynie w sposób ogólny, mówimy o nagrodach – te mogą być przyznawane pracownikowi w sposób dowolny, zależnie od uznania przełożonego, jednak nie powinno się dyskryminować określonych osób lub grup, o czym orzeka Sąd Najwyższy. Nagroda nie ma charakteru roszczeniowego, ma ona charakter motywujący, gdy komunikuje się pracownikom warunki jej otrzymania, na przykład w przypadku nagród za szczególne osiągnięcia. Popularne, cenione i atrakcyjne dla pracowników, są nagrody oferowane w zamian za realizację celów firmy tzw. incentive plans.
Nagrody pozwalają głównie na przywiązanie pracownika do firmy i motywowanie do efektywniejszej pracy.

- PROWIZJE

Prowizje to uzależnienie części (lub całości) wynagrodzenia od wyników pracownika, najczęściej dotyczy to pracowników sfery sprzedaży. Rodzaje prowizji to: od wielkości sprzedaży, od zysku brutto, od sprzedaży ponad określoną wartość, określona kwota za jednostkę sprzedanego towaru, od wypracowanego budżetu.

- PRZYWILEJE

Przywileje to dodatkowe wynagrodzenie pracownika zależne od zajmowanego przez niego stanowiska, mogą to być takie składniki, które stanowią narzędzia pracy na danym stanowisku, samochód czy telefon służbowy, ale też składniki motywujące do efektywniejszej pracy – członkostwo w prestiżowych klubach itp. Stanowią bądź towarowy, materialny składnik wynagrodzenia bądź mają formę pozafinansową.

- BENEFITY

Świadczenia pozapłacowe – benefity (ang. benefits) oferowane są pracownikom jako uzupełnienia świadczeń obowiązkowych w ramach ubezpieczenia społecznego, są to zwykle świadczenia: medyczne, emerytalne, w przypadku niezdolności do pracy. Bardzo często jest tak, że to one i przywileje stanowią o wyborze pracodawcy przez pracownika i stanowią czynnik silnie wiążący z firmą. Stosuje się je zależnie od stanowisk i hierarchii. Należą to np. świadczenia kafeteryjne dla wyższych kadr menedżerskich, gdzie menedżer sam wybiera, w ramach pewnego limitu, najważniejsze dla niego świadczenia.

- SZKOLENIA

Szkolenia i inne formy rozwoju mogą być postrzegane jako forma wynagrodzenia, bo podnoszenie umiejętności i kwalifikacje stanowi przyczynek do zajmowania lepszego stanowiska i otrzymywania wyższych wynagrodzeń.

- URLOP

Urlopy, te przyznawane dodatkowo, również są postrzegane jako forma wynagrodzenia, podobnie jak odpowiednie warunki pracy, przyjemne, dobrze wyposażone biura, możliwości rekreacji, które motywują do pracy, przyczyniając się do wzrostu wydajności i efektywności.

wpis by admin in Wynagrodzenia