2. Wymogi formalne stawiane tekstowi
16 Wrzesień 2011Można ustalić następujący rząd wymogów formalnych stawianych tekstowi:
1) Tekst winien być pisany z uwzględnieniem akapitów. Tekst bez akapitów jest nużący i mniej czytelny. Brak wyróżnionej za pomocą akapitu cezury między poszczególnymi sekwencjami ujęcia prowadzi też nierzadko do utrudnienia w ocenie przedstawionego materiału. Akapit jest wcięciem lewej strony wiersza wskazującym na nową myśl w tekście. Inaczej rzecz ujmując, powiemy, iż akapitem oznacza się samodzielny ustęp tekstu bądź początek nowego ustępu.
W ujęciu drukarskim akapit wynosi zazwyczaj 1, 1,5 lub 2 firety, przy czym przeciętnej szerokości litery (także cyfry arabskiej) odpowiada średnio trzecia część firetu. Oznacza to, że wcięcie akapitowe kończy się mniej więcej na pionie odpowiednio trzeciej, czwartej, piątej lub szóstej litery. Te – orientacyjne tylko – ustalenia mają dla pisania pracy magisterskiej małe znaczenie.
W ujęciu praktycznym natomiast można przyjąć, iż akapit kończy się na pionowym prawym boku kwadratu odległości między wierszami.
Oznacza to, że wiersz z uwzględnieniem akapitu zaczyna się zazwyczaj na pionie czwartej lub piątej litery następnego wiersza. Orientacja ta nie dotyczy, oczywiście, tekstów publikowanych, w których akapit pełni rolę specjalną (np. dekoracyjną), lub tekstów wynikających z osobnych tradycji wydawnictwa; uwagi te jednak nie odnoszą się do prac magisterskich (po łacinie a capite znaczy od początku, od głowy).
2) W wierszu poprzedzającym wiersz nie zaczynający się od akapitu musi hyc wyczerpana cała jego długość.
3) W razie potrzeby wyróżnienia określonego fragmentu tekstu, piszący pracę magisterską stoi przed pewnym wyborem. Podkreślanie tekstu i pisanie spacją są mało eleganckie. Może wtedy użyć pogrubienie czcionki lub pisanie kursywą. Można też zastosować wcięcie tekstu na całej jego wysokości.
4) Stosowane w tekście wyliczenia muszą następować z poszanowaniem ogólnych reguł redakcji. Oznacza to, że każdy kolejny punkt wyliczenia poprzedzony jest akapitem, w zależności zaś od kontekstu wyliczane punkty oddzielane są przecinkiem, średnikiem, a nawet kropką; np.:
Do decyzji wydanych „bez podstawy prawnej” NSA w swoim orzecznictwie zaliczam decyzje:
a) wykraczające poza sferę stosunków administracyjno-prawnych;
b) wydane na podstawie przepisów prawnych pozaustawowych;
c) wydane w sprawach, w których stan prawny jest kształtowany z mocy samego prawa, co wyklucza możliwość działania administracji w formie decyzji;
d) wydane w sprawach, w których z mocy przepisów prawa materialnego czynności powinny być dokonane w formie innej niż decyzja;
e) wydane na podstawie przepisów prawa materialnego regulujących stany faktyczne oczywiście odmienne od stanów faktycznych sprawy rozstrzyganej taką decyzją, a więc wydane na podstawie przepisów, które nie mogą mieć zastosowania w danej sprawie.
5) Warto pamiętać, że dokładniejszy opis, interpretacja lub analiza może się zaczynać od wyrazu Ad i że to ad jest całym wyrazem, a nie skrótem, toteż nigdy nie jest zakończone kropką. Jeśli punkty wyliczenia mają następujące oznaczenia:
I. …. A. …. 1) ….
II. …. B. …. 2) ….
III. …. C. …. 3) ….
to ich połączenie z ad na początku zdania uzyska następujące postacie:
Ad 1. …. Ad A. …. Ad 1) ….
Ad II. …. Ad B. …. Ad 2) ….
Ad III. …. Ad C. …. Ad 3) ….
6) Teksty cytowane zaczynające się od nowego wiersza pisze się tak jak w oryginale. Zatem np. wiersze pisze się zazwyczaj bez akapitu.
7) W razie zamieszczania na stronie rysunków, wyliczeń, tabel itp. ewentualna przestrzeń boczna nie może być zapisana.
8) W tekście podstawowym (nie w przypisach), gdy twórczość jakiegoś autora jest przedmiotem opisu czy analizy, można zalecić pisanie imienia w pełnym brzmieniu. Regułę tę jednakże trzeba utrzymać w całej pracy.
9) Nazwisk cytowanych autorów w zasadzie nie poprzedzamy ewentualnymi stopniami czy tytułami naukowymi.
10) Nie należy zaczynać zdań od znaku (w związku z wymogiem zaczynania zdań dużą literą). Tak więc zamiast np. 1 września 1972 piszemy: Dnia 1 września 1972; zamiast: § 4 rozporządzenia piszemy: Paragraf 4 rozporządzenia. By uniknąć zaczynania od znaku, możemy przestawić szyk zdania. W pracach z zakresu nauk ścisłych uwaga ta ma charakter względny.
11) Zdanie kończące się skrótem zakończonym kropką nie wymaga dodatkowej kropki oznaczającej koniec zdania.
12) Po każdym znaku interpunkcyjnym w tekście należy wstawić odstęp.
13) Należy unikać wszelkiego nadużywania: dwukropka, cudzysłowu, spacji, zwrotów ulubionych przez autora. Ale nade wszystko należy unikać stałych, zakorzenionych błędów gramatycznych, ortograficznych, stylistycznych, logicznych, redakcyjnych.