3. Pisanie w cudzysłowie
16 Wrzesień 2011Stosowanie cudzysłowu jest rzadkie i w zasadzie obowiązuje w trzech tylko sytuacjach:
1) przy cytowaniu tekstu,
2) przy pisaniu nazw czasopism,
3) w okolicznościach szczególnych, w których chodzi o wyeksponowanie oryginalności sformułowania.
Ad 1) Cytowanie oznacza dosłowne przytoczenie tekstu wypowiedzianego lub napisanego (wydrukowanego), połączone z jednoczesnym wskazaniem źródła, a w przypadku tekstów pisanych połączone z dokładnym określeniem miejsca, z którego cytat pochodzi. Cytat może być krótki, długi lub bardzo długi. Nawet wtedy, gdy cytat wyróżnia się odmiennym krojem czy wielkością czcionki, stosowanie cudzysłowu jest niezbędne.
Uwaga. Termin cytowanie jest wieloznaczny i oznacza:
a) cytowanie w rozumieniu dosłownego przytaczania tekstu (wyżej opisanego),
b) określenie w przypisach źródła i miejsca przytoczonego cytatu, poglądu, stanowiska itp.,
c) powoływanie się na bibliografię przy katalogowym opracowaniu zbiorów.
Ad 2) Wydawniczy zwyczaj pisania nazw czasopism (gazet) w cudzysłowie nie jest ostatnio przestrzegany bezwzględnie. Niemniej wydaje się, iż w pracach magisterskich, dla potrzeb wyróżnienia czasopism jako osobnej kategorii źródeł, używanie cudzysłowu przed nazwą i po nazwie (ale przed oznaczeniem roku) należałoby zachować. Oznaczenie czasopism pisane skrótem, na który składają się duże litery kolejnych wyrazów nazwy (bez kropek), nie jest objęte cudzysłowem.
Ad 3) Dokładny opis wyróżnionych okoliczności szczególnych nie jest tu możliwy, a nawet celowy. W ogólnym natomiast ujęciu przez okoliczności te należy rozumieć takie sytuacje, w których poszczególne wyrazy czy zwroty występują w znaczeniu wyraźnie odmiennym od potocznego, czyli sytuacje, w których ważne jest wyróżnienie oryginalności sformułowania i oryginalności jego rozumienia.
Uwaga. W żadnym wypadku nie piszemy tytułów cytowanych publikacji w cudzysłowie.
Ponieważ uchybienia w tym względzie zdarzają się, zwłaszcza w ostatnim czasie, nawet niektórym poważniejszym wydawnictwom, absolwent uczelni, by łatwo mógł je krytycznie dostrzec, sam musi przejść trudną szkołę pisania (redagowania).