3. Własny wkład pracy
13 września 2011Po zbadaniu kilkudziesięciu regulaminów studiów okazało się, iż określenie wymogów merytorycznych stawianych pracy magisterskiej formułowane jest przez nieliczne tylko regulaminy.
Wyraźna rzadkość unormowań w zakresie wymogów merytorycznych oznacza, iż pewna część lub całość postępowania zmierzającego do zapewnienia właściwej jakości pracy magisterskiej (dyplomowej) pozostaje poza jakąkolwiek regulacją prawną (z wyjątkiem regulacji „plagiatu”) i zdana jest na wzory praktyczne kształtowane przez prowadzących seminaria (tak na marginesie, nie zawsze znających się na rzeczy).
W tych okolicznościach najczęściej wątpliwości budzić może zakres własnego wkładu pracy czy – ściślej mówiąc – twórczego wysiłku autora. W odniesieniu do prac magisterskich (dyplomowych) wymóg owego twórczego wysiłku jest w zasadzie zminimalizowany. Nie są to (wbrew temu, co się pisze w niektórych opracowaniach dotyczących prac magisterskich) opracowania naukowe. Ale własny wkład pracy musi być widoczny.
Piszący pracę magisterską (dyplomową) musi wykazać się ogólną znajomością dziedziny wiedzy, z zakresu której pisze pracę, właściwie dobrać literaturę, źródła, materiały i odpowiednio je wykorzystać.
Niewątpliwie każda praca magisterska jest w mniejszej czy większej części uporządkowanym według ogólnego zamysłu przedstawieniem wyników, ustaleń czy ocen już istniejących. Chodzi jednak o to, by nie miała charakteru kompilacyjnego w pejoratywnym tego słowa znaczeniu. Tak więc jej ocena wzrośnie, gdy autor postara się o nowe opisy czy o nowe interpretacje już znanego materiału. Natomiast wyraźnie podnoszą merytoryczną wartość pracy badania (doświadczenia) własne, samodzielne tezy, samodzielne oceny, prezentacje własnego stanowiska.
W szczególności wartość i ocenę pracy podnosi korzystanie z obszernej literatury, niepublikowanych aktualnych materiałów krajowych i zagranicznych, własne tłumaczenie, próba porównawczego przedstawienia tematyki (w naukach humanistycznych), wykorzystanie trudno dostępnych źródeł, odpowiednio dopasowana warstwa empiryczna pracy (w dziedzinach, w których jest to możliwe i celowe), wyeksponowanie elementów metodologicznych. Oczywiście, konstrukcja i treść pracy muszą być zgodne z jej tytułem, co jest wymogiem kardynalnym.
Jednakże trzonem własnego wkładu pracy jest porządne uzasadnienie prezentowanych w pracy twierdzeń. Niewątpliwie realizacja tego zadania jest łatwiejsza do oceny w matematyce, niż np. w muzyce, pedagogice czy historii. Niemniej i tu, i tu uzasadnienie to może przejawić się w jednej z dwóch postaci. Może więc być albo uporządkowanym koncepcyjnie dobraniem uzasadnień już istniejących, albo własną propozycją autora, mającą twórczy charakter. W każdej z tych możliwości, które mogą być wykorzystane także łącznie, chodzi jednakże o takie uzasadnienie, które jest zrozumiałe, niewątpliwe i możliwe do zaakceptowania w danej dziedzinie wiedzy.