4.2. SAPARD w polityce Unii Europejskiej
11 maja 20104.2. SAPARD w polityce Unii Europejskiej
Fundusze przedakcesyjne UE to propozycja pomocy finansowej Wspólnoty dla państw kandydujących. UE oczekuje, że przyszli jej członkowie aktywnie skorzystają z tej pomocy, współtworząc konkretne programy i samodzielnie je realizując. Środki finansowe pochodzące z UE i wspierane przez nie działania mają wpłynąć na sprawniejsze i płynne dostosowanie gospodarki i systemów instytucjonalnych krajów kandydujących do wymogów UE. Pełnić one mają podwójną rolę: edukacyjną oraz środków wspierających rozwój. Warunki wstępne udzielenia wsparcia pozwalają mieć nadzieję, że proponowane instrumenty będą miały znaczący wpływ na proces transformacji. Zadbano bowiem o finansowanie działań w kilku określonych obszarach gospodarki i zgodnie z unijną zasadą dodatkowości, środki UE będą powiększone dzięki współudziałowi środków beneficjanta. Rola edukacyjna pomocy przedakcesyjnej wynika natomiast z konieczności wdrożenia systemów i procedur unijnych w celu uruchomienia i obsługi programu, co pomoże w przygotowaniu się do wykorzystania Funduszy Strukturalnych po akcesji.
Program SAPARD ma na celu wsparcie UE dla działań przedakcesyjnych w rolnictwie i rozwoju obszarów wiejskich w krajach kandydujących Europy Środkowo – Wschodniej. Pomoc ta jest zgodna z warunkami określonymi w dokumencie „Partnerstwo dla Członkostwa”, a szczególnie odnosi się do:
wdrożenia aquis communautaire dotyczącego Wspólnej Polityki Rolnej oraz związanych z nią uregulowań;
rozwiązania najważniejszych i szczególnych problemów w celu trwałej adaptacji sektora rolnego i obszarów wiejskich w krajach kandydujących.
Warunkiem zgody UE na prowadzenie działań w ramach programu SAPARD jest ich zgodność z zapisami Układu Europejskiego oraz uwzględnienie zasad polityki UE wobec rolnictwa oraz polityki strukturalnej.
Wymaga się przy tym, aby działania w okresie przedakcesyjnym wspierane przez program SAPARD były zgodne z priorytetowymi obszarami prac dostosowawczych w rolnictwie i na obszarach wiejskich wskazanymi we wcześniejszych dokumentach „Partnerstwo dla Członkostwa” i „Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa w Unii Europejskiej”. W części NPPC dotyczącej rolnictwa zawarto szczegółowy zakres i harmonogram prac dostosowawczych, zgodnie wcześniejszymi zapisami „Partnerstwa dla Członkostwa”. Zawarte zapisy obejmują informację o obecnym stanie prawodawstwa w Polsce i koniecznych zmianach legislacyjnych oraz instytucjonalnych w kontekście integracji . Zawarto tam też zapisy o potrzebach kadrowych, koniecznych inwestycjach rzeczowych, finansowaniu i instytucjach odpowiedzialnych za realizację planowanych przedsięwzięć. Zadania przedstawiono w podziale na cele krótkoterminowe i średnioterminowe. Wśród siedmiu obszarów priorytetowych rolnictwo znalazło się zarówno wśród priorytetów krótkoterminowych jak i średnioterminowych. W NPPC zobowiązano się do ustanowienia i wdrożenia spójnej polityki strukturalnej wobec wsi i rolnictwa oraz dostosowania prawa w zakresie dorobku prawnego UE w rolnictwie. Kolejne obszary priorytetowe to modernizacja laboratoriów diagnostycznych, a także przedsiębiorstw sektora przetwórstwa rolno-spożywczego. W średnim okresie za najistotniejsze uznano wdrażanie polityki strukturalnej wobec wsi i rolnictwa, przygotowanie instytucjonalne do obsługi WPR, a także przyjęcie i ujednolicenie wymogów sanitarnych i fitosanitarnych z wymaganiami acquis communautaire.
Kryteriami przyznania pomocy w ramach programu SAPARD są:
liczba ludności rolniczej,
powierzchnia użytków rolnych,
produkt krajowy brutto na osobę według parytetu siły nabywczej,
specyficzna sytuacja terytorialna.
Realizując zobowiązania Polski ramach NPPC, w lipcu 1999 roku rząd przyjął dokument programowy pt. „Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa”, która wraz z „Paktem dla rolnictwa i obszarów wiejskich” wyznacza zadania do wypełnienia w okresie przedakcesyjnym. Dokumenty te służą także ukierunkowaniu przygotowań do realizacji programu SAPARD.
W okresie 2000 – 2006 Unia Europejska corocznie będzie przekazywać około 520 mln Euro, współfinansując wybrane działania na rzecz rolnictwa i obszarów wiejskich w dziesięciu krajach kandydujących. Polska, według wstępnych alokacji, ma szansę otrzymać około 168 mln Euro rocznie. Program SAPARD rozpocznie się 1 stycznia 2000 r. i będzie realizowany przez siedem lat. Podstawą prawną programu SAPARD jest rozporządzenie Rady 1268/1999 z 21 czerwca 1999 r.