4. Technika wywiadu i rozmowy kwalifikacyjnej z kandydatami do pracy cz.3
29 listopada 2010Wpływ atmosfery i zachowań ankietera podczas wywiadu na wypowiedzi respondentów był przedmiotem licznych badań. Przytoczę wyniki badań na temat stylów prowadzenia wywiadu zrealizowanych przez J. Krak [7, ss. 227-253]. Przez styl prowadzenia wywiadu autorka rozumie zespół zachowań ankietera, zarówno werbalnych, jak i niewerbalnych podczas wywiadu. W szczególności na styl składają się takie zachowania jak: sposób przekazania treści pytań, wszelkie gesty ankietera, potakiwania, mimika, sposób nawiązania kontaktu z respondentem, reakcja na zachowania respondenta a także wypowiedzi ankietera nie związane bezpośrednio z pytaniami zawartymi w kwestionariuszu..
Autorka rozróżniła dwa style – miękki i twardy. W stylu miękkim wywiad ma charakter przyjaznej rozmowy w miłej atmosferze, ankieter stara się wzbudzić zaufanie u respondenta, udziela wyjaśnień, daje wstawki konwersacyjne – np. uwagi o rodzinie respondenta, o pracy, o jego wyglądzie. Respondent traktowany jest jako na pozór partner równoprawny, wobec którego demonstruje się przychylność i wspólne poglądy. W stylu twardym wywiad ma charakter oficjalny i rzeczowy na zasadzie schematu: pytanie – odpowiedź. Pytania zadaje się wolno, spokojnie, sa one czytane z kwestionariusza. Brak dodatkowych wypowiedzi prywatnych ze strony ankietera, ankieter nie zachęca do długich wypowiedzi, jest agresywny i często wyraża wątpliwości wobec respondenta, aby był przekonany, że mówienie nieprawdy jest bezcelowe.
Do badań wybrano 40 robotników pewnej spółdzielni pracy, których podzielono na dwie równe grupy. Wywiady na temat warunków pracy prowadziły dwie studentki socjologii w taki sposób, że jedna stosowała styl miękki a druga twardy. Badaczy interesowały odpowiedzi w zależności od stylu prowadzenia wywiadu na dwa pytania: pytanie (1) dotyczyło ilości spóźnień do pracy, a pytanie (2), czy badany otrzymał jakąś karę w pracy. Odpowiedzi przedstawia tab. 1.
Tablica. 1
Odsetek odpowiedzi pozytywnych na pytanie 1 i 2 w zależności od stylu
prowadzenia wywiadu
|
Styl |
Pytanie 1 |
Pytanie 2 |
|
miękki |
61,5 |
72,7 |
|
twardy |
18,7 |
33,3 |
Źródło: [7, s. 248]
W warunkach stylu miękkiego badani trzykrotnie częściej przyznawali się do tego, że zdarzyły im się spóźnienia oraz dwukrotnie częściej, że zostali kiedyś ukarani w pracy. Wynika z tego, że wywiad prowadzony w stylu miękkim jest wyraźnie bardziej efektywny, zwłaszcza przy zadawaniu pytań drażliwych, niż wywiad w stylu twardym.