5. Wymogi językowe
13 września 2011Nie ma ich wiele, ale lektura prac magisterskich pozwala na konstatację, że należą one do najtrudniejszych. Niestety, z wyjątkiem może kierunków filologicznych mało jest okazji do pisania w toku studiów. Toteż okazuje się najczęściej, o czym doskonale wiedzą prowadzący seminaria, że piszący mają – często podstawowe – kłopoty ze stylem, a nawet z gramatyką i ortografią.
Być może jest to m.in. refleks tego, że na zajęciach zbyt rzadko zwraca się uwagę na poprawne formułowanie wypowiedzi, na wymowę i błędy gramatyczne. Wprawdzie język pisany podlega nieco innym regułom, to jednak posługiwanie się na co dzień poprawną polszczyzną, swobodne formułowanie myśli i bogaty zasób słów niewątpliwie ułatwiają przebrnięcie przez te kłopoty.
Oczywiście, prowadzący seminaria poprawiają teksty, zanim uzyskają one ostateczny kształt, ale zdarza się, że trzeba by napisać całą pracę na nowo, czego już nikt – poza autorem – zrobić nie może i nie powinien. Cytowanie dużych fragmentów cudzych prac nie wynika najczęściej z niechęci do podjęcia własnego wysiłku, ale z trudności w przedstawianiu tych tekstów własnymi słowami.
Tymczasem praca nie może składać się z samych tylko cytatów. Trzeba zatem podejmować próby pisania niedużych na początku tekstów, np. fragmentów rozdziałów czy podrozdziałów, które, po kolejnych poprawkach, można włączać do całości. Każde większe opracowanie rodzi się stopniowo. Warto więc może zwrócić uwagę, że okres uczęszczania na seminaria nie powinien być wypełniony wyłącznie zbieraniem materiałów, prowadzeniem badań (np. ankietowych) i uczestnictwem w dyskusjach. Jest to jednocześnie czas właśnie na to, by próbować pisać, przymierzać się do pierwszych własnych tekstów.
Zdarza się, że duży wysiłek autora włożony w zebranie bogatej literatury, czasem ogromna inwencja w poszukiwaniu ciekawych źródeł czy prowadzeniu własnych badań zostają po części przynajmniej zmarnowane przez widoczną nieporadność w pisaniu.
Sytuacje odwrotne do opisanych to takie, kiedy styl wyraźnie przerasta przekazywane treści. Inaczej mówiąc – przerost formy nad treścią jest również niedobry. Możliwie krótkie zdania, unikanie kwiecistego języka, bezpretensjonalność – to zasady, o których warto przy pisaniu pamiętać. Tekst powinien być przejrzysty i komunikatywny. Przeszkadza temu zarówno rozwlekłość w formułowaniu myśli, jak i za duża zwięzłość.
Wszelkie wątpliwości co do gramatyki i ortografii wymagają sięgnięcia do słowników.