6. Cele i funkcje organizacji cz.3
20 sierpnia 2010Może się zdarzyć nawet tak, że zadania związane z własnym trwaniem zaabsorbują całą energię organizacji i staje się ona wówczas celem samym w sobie.
Cele organizacji należy odróżnić od jej funkcji. Rozróżnienie celów i funkcji pochodzi od antropologów – funkcjonalistów, a w szczególności od wybitnego jej przedstawiciela Bronisława Malinowskiego. W organizacji według B.Malinowskiego należy odróżniać cele i zamiary organizacji zwane przez niego „zasadą naczelną”, a współcześnie nazywane „misją organizacji”, od funkcji organizacji. Te ostatnie są skutkiem osiągania celów organizacji i można je rozpatrywać jedynie w powiązaniu z potrzebami otoczenia organizacji i samych jej członków, na które organizacje odpowiadają. [10 str. 38 i nast.].
Cele organizacji są kategorią subiektywną. Są one świadomie ustanowione przez ludzi, odzwierciedlają ich zamiary i wyobrażenia, funkcje zaś są kategorią obiektywną i można je poznać tylko w relacji do potrzeb otoczenia. Funkcja organizacji jest to zatem skutek jaki ma osiągnięty cel organizacji dla otoczenia. Skutki te mogą się pokrywać z celami organizacji i wówczas mówimy, że funkcja założona w celach pokrywa się z funkcją realizowaną, albo też mogą być inne, wówczas funkcja realizowana nie pokrywa się z założoną. Na przykład celem przedsiębiorstwa jest zysk. Aby osiągnąć swój zysk przedsiębiorstwo musi zaspokoić określone potrzeby odbiorców. To jest jego funkcja założona. Ale osiągając swój cel przedsiębiorstwo spełnia jednocześnie wiele innych funkcji dla otoczenia zarówno pozytywnych jak i negatywnych np. zwiększa ilość miejsc pracy, przyczynia się do dobrobytu okolicznych mieszkańców, zaspokaja potrzeby społeczne swoimi produktami a także może zatruwać środowisko, przyczyniać się do bankructwa innych firm i przez to do zubożenia ludzi itp. Funkcje realizowane nie zawsze więc pokrywają się z założonymi, a ponadto nie zawsze są uświadamiane przez ludzi, chociaż istnieją realnie, obiektywnie i można je poznać w badaniach naukowych. Relacje między celami i funkcjami organizacji a potrzebami otoczenia analizuje M.Hirszowicz. [zob. 4 str. 106 i nast.].