9. Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy.
19 kwietnia 2010 Od zasady, że urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany przez pracownika w naturze Kodeks pracy przewiduje nieliczne wyjątki, tzn. sytuacje w których pracownikowi może być wypłacony ekwiwalent pieniężny w zamian za ten urlop. Przypadki te są wymienione numeratywnie w art.171 Kp. W myśl tego przepisu ekwiwalent przysługuje tylko takiemu pracownikowi, który nie wykorzystał urlopu w części lub w całości z powodu :
1. rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy,
2. powołania do zasadniczej, okresowej lub zawodowej służby wojskowej, do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego albo do odbycia przeszkolenia wojskowego trwającego dłużej niż 3 miesiące.
Ponadto pracodawca obowiązany jest wypłacić pracownikowi takiekwiwalent w razie nie wykorzystania urlopu wypoczynkowego z powoduskierowania do pracy za granicą, jeżeli przepis szczególny nie stanowi w tym zakresie inaczej.
Brak jest zatem podstaw – poza wyjątkami wymienionymi wyżej – do wypłaty ekwiwalentu, jeżeli stosunek pracy trwa. Wypłata ekwiwalentu nie jest dopuszczalna nawet na wniosek pracownika lub w przypadku, gdy pracownik ma „zaległe” urlopy. W tej sytuacji prawo pracownika do zaległego urlopu wypoczynkowego może ulec przedawnieniu – zgodnie zresztą z art.291 § 1 Kp. – o czym szerzej mowa w ust.12 niniejszego opracowania.
A zatem w interesie pracownika jest także to, aby urlop wypoczynkowy był wykorzystany w naturze i to w odpowiednim terminie.
Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop pracownik nabywa w dacie rozwiązania stosunku pracy (patrz też wyrok Sądu Najwyższego z dn.15.10.1976r. – I PRN 71/76 – OSNCP 1977, nr.5-6, poz.97).
Należy podkreślić, że aktualne przepisy prawa pracy nie uzależniają prawa do ekwiwalentu pieniężnego od sposobu ustania stosunku pracy. Pracownikowi będzie on przysługiwał bez względu na to czy nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia, z winy czy bez winy pracownika, na mocy porozumienia stron, czy też wreszcie wskutek wygaśnięcia umowy o pracę.
Pamiętać też trzeba, że urlop wypoczynkowy winien być wykorzystany w okresie wypowiedzenia (czy to złożonego przez pracownika czy też dokonanego przez pracodawcę).