[1] Babiński G., Wybrane zagadnienia z metodologii socjologicznych badań empi-
rycznych, Kraków 1980.
[2] Beveridge W. I.B., Sztuka badań naukowych, PWN Warszawa 1963.
[3] Trensing L., Jak rekrutować pracowników? Przewodnik dla średnich i małych
firm, Lublin 1995.
[4] Gruszczyński L., Kwestionariusz w socjologii. Budowa narzędzi surveyowych,
USl, Katowice 1991.
[5] Half R., Jak znaleźć, zatrudnić i zatrzymać najlepszych pracowników, WNT,
Warszawa [...]
2. Analiza wzorów zachowań kandydata.
Ta metoda również analizuje zachowania kandydata, ale w jego życiu po to, aby ustalić jakich wyborów odnoszących się do kariery zawodowej dokonał on w jego konkretnych sytuacjach życiowych. Przedmiotem analizy mogą być wybory dokonywane przez kandydata np. szkoły, zawodu, kariery zawodowej itp. na tle jego życia. Na tej [...]
Źródłem trudności i błędów popełnianych podczas rozmowy kwalifikacyjnej jest nie tylko motywacja i zachowanie kandydatów ale także subiektywizm prowadzącego rozmowę. Każda ocena jest subiektywna, a ponieważ ocena kandydata jest głównym celem rozmowy kwalifikacyjnej, więc potrzeba oceniania rozmówcy, a w ślad za tym niebezpieczeństwo subiektywizmu prowadzącego rozmowę z kandydatem jest znacznie wyższe niż w innym wywiadzie. [...]
Technika rozmowy kwalifikacyjnej nie różni się istotnie od techniki wywiadu. Wszystkie opisane wyżej zasady formułowania pytań i prowadzenia wywiadu są aktualne również w odniesieniu do rozmowy kwalifikacyjnej, chociaż na niektóre zasady prowadzący rozmowę kwalifikacyjną powinien zwrócić większą uwagę. Wśród zasad o szczególnym znaczeniu w rozmowie kwalifikacyjnej są:
1. Stworzenie atmosfery odprężenia. Rozmowa kwalifikacyjna dużo bardziej stresuje [...]
Rozmowa kwalifikacyjna z kandydatem do pracy jest specyficznym wywiadem. Od zwykłego wywiadu badawczego różni się przede wszystkim celem, którym jest decyzja o zatrudnieniu lub odrzuceniu kandydata. Kandydat ma więc silną motywację do uczestniczenia w rozmowie, co zwalnia prowadzącego rozmowę od trudnego zadania, jakim w wywiadzie badawczym jest motywowanie respondenta do uczestnictwa w badaniach i udzielania [...]
Wpływ atmosfery i zachowań ankietera podczas wywiadu na wypowiedzi respondentów był przedmiotem licznych badań. Przytoczę wyniki badań na temat stylów prowadzenia wywiadu zrealizowanych przez J. Krak [7, ss. 227-253]. Przez styl prowadzenia wywiadu autorka rozumie zespół zachowań ankietera, zarówno werbalnych, jak i niewerbalnych podczas wywiadu. W szczególności na styl składają się takie zachowania jak: sposób [...]
4. Ankieter.
Wpływ ankietera na odpowiedzi respondentów nazywamy efektem ankieterskim może być pozytywny lub negatywny. Efekt ankieterski według Kahna i Cannela ma trzy źródła:
a) Cechy społeczno-demograficzne (płeć, wiek, wykształcenie, pozycja społeczna.
Naprzykład zaosbserwowano bardzo silny efekt ankieterski w badaniach mężczyzn na temat uczestnictwa w kulturze, gdy wywiady z mężczyznami prowadziły młode kobiety. Respondenci deklarowali wówczas większy [...]
4.1. Wywiad jako sytuacja społeczna
Treść i jakość wypowiedzi respondenta zależą nie tylko od poprawnie formułowanych pytań, ale także od umiejętności ich zadawania, zaaranżowania sytuacji wywiadu i odegrania roli badacza lub ankietera. Wywiad jest techniką zdobywania informacji, ale jednocześnie jest określonym zdarzeniem społecznym, w którym biorą udział bezpośrednio ankieter lub badacz oraz respondent, a pośrednio także [...]
10. Należy unikać błędu multiplikacji.
Błąd ten polega na żądaniu kilku informacji w jednym pytaniu. Na przykład;
“Czy studia na kierunku zarządzanie są łatwe i rozwijające?
a. Tak
b. Nie
c. Nie wiem”
Jak może odpowiedzieć na to pytanie respondent, który uważa, że studia te są rozwijające ale trudne.
Błąd multiplikacji powstaje najczęściej w dwóch sytuacjach:
a) łączenie kilku [...]
8. W pytaniach należy unikać sugerowania odpowiedzi.
Omawiany w tym punkcie postulat jest szczególnie ważny. Możliwości sugerowania odpowiedzi są wielkie zarówno przez formułę pytania jak i przez sposób jego zadawania podczas wywiadu. Ze względu na formułę badacz może sugerować odpowiedź m.in. przez:
a) niesymetryczność skali będącej kafeterią, czyli np. więcej znajdzie się odpowiedzi za niż przeciw [...]