Faktoring

7 grudnia 2010

Faktoring jest formą finansowania krótkoterminowego. Na rynku polskich usług finansowych ta forma kredytowania działalności gospodarczej pojawiła się po wprowadzeniu gospodarki rynkowej. Z opinii zarówno przedsiębiorców, jak i instytucji finansowych wynika, że rzeczywiste zainteresowanie nim dopiero nastąpi. Celem artykułu jest przedstawienie faktoringu jako narzędzia pozwalającego zachować płynność finansową przedsiębiorstw oraz pokazanie, w jaki sposób może on wpływać na skuteczne zarządzanie finansami przedsiębiorstwa.
Faktoring w polskim systemie prawnym jest zaliczany do grupy umów nienazwanych. Dopuszczalność zawierania umów faktoringowych wynika z zasady swobody umów (art. 353 k.c.).
Faktoring jest formą finansowania krótkoterminowego dla podmiotów udzielających tzw. kredytów kupieckich, czyli stosujących odroczone terminy płatności wobec swoich odbiorców. dla zachowania płynności finansowej podmioty muszą uzyskać wydłużone terminy płatności od swoich dostawców, aby rotacja należności i zobowiązań utrzymywała się na stałym poziomie. Problem powstaje w sytuacji, gdy podmiot musi stosować kredyt kupiecki wobec swoich odbiorców, ale jednocześnie jego dostawca nie udziela mu takiego kredytu. Istota faktoringu polega na sprzedaży wierzytelności za określoną cenę przez dostawców towarów lub usług na rzecz faktora (tj. banku lub innej wyspecjalizowanej jednostki finansowej). W stosunku prawnym faktoringu występują trzy podmioty prawne:
faktorant – dostawca towarów lub usług, który dokonuje sprzedaży przysługującej mu wierzytelności wobec dłużnika, dłużnik – odbiorca towarów lub usług zobowiązany do zapłaty, faktor – bank lub inna jednostka finansowa nabywająca wierzytelność od faktoranta.
Faktoring a cesja wierzytelności
Czy faktoring należy rozumieć wyłącznie jako sprzedaż wierzytelności, czy też ma szersze znaczenie? Traktując faktoring wyłącznie jako sprzedaż wierzytelności przez faktoranta na rzecz faktora, mielibyśmy do czynienia de facto z cesją wierzytelności uregulowaną w art. 509-516 k.c. Wówczas pojęcie faktoringu traktowane byłoby zamiennie z pojęciem cesji wierzytelności. Biorąc pod uwagę, że w większości państw nie funkcjonuje prawne uregulowanie umowy faktoringu, a co za tym idzie – stosowane są zasady podobne jak w Polsce (czyli przepisy ogólne oraz w drodze analogii przepisy dotyczące innych umów nazwanych), pojawiła się konieczność uregulowania faktoringu w obrocie międzynarodowym. W 1988 r. uchwalona została Konwencja Ottawska, która określa zarówno pojęcie jak i istotę funkcjonowania faktoringu. Artykuł 1 ppp 2 tej konwencji stanowi: „umowa faktoringowa jest to umowa zawarta między jedną stroną (dostawca)a drugą (faktor), zgodnie z którą:
a) dostawca może przenieść lub przeniesie na faktora własność wierzytelności wynikających z umowy dotyczącej sprzedaży dóbr przez dostawcę klientom (dłużnikom), z wyjątkiem dóbr zakupionych przez dłużnika z przeznaczeniem do użytku osobistego, rodzinnego czy gospodarstwa domowego;
b) faktor wykonuje co najmniej dwie z poniższych usług:
- finansowanie dostawcy między innymi w formie pożyczek i zaliczek;
- prowadzenie rozliczeń związanych z wierzytelnościami;
- inkaso wierzytelności;
- przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika;
c) dłużnik zostaje poinformowany o przeniesieniu własności wierzytelności”.1) Z uregulowań konwencji wynika, że faktoring musi zawierać w sobie oprócz cesji wierzytelności jeszcze co najmniej dwie usługi dodatkowe. Do usług dodatkowych świadczonych przez faktora najczęściej należą:
- inkasowanie i księgowanie należności,
- administrowanie dokumentami,
- monitorowanie dłużnika, sporządzanie i wysyłanie monitów w przypadku nieterminowej zapłaty,
- świadczenie usług doradczych,
- przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika (ta usługa dodatkowa jest regułą w przypadku faktoringu i jeżeli nie została w sposób wyraźny wyłączona w umowie, to faktor jest obciążony odpowiedzialnością za wypłacalność dłużnika).
Brak usług dodatkowych powoduje wadliwość umowy faktoringowej, a co za tym idzie jej klasyfikację jako cesję wierzytelności. Biorąc pod uwagę fakt, że umowa faktoringu nie podlega opłacie skarbowej ani opodatkowaniu podatkiem VAT, natomiast cesja wierzytelności podlega opłacie skarbowej (z wyjątkiem cesji dokonywanej na rzecz banków i innych podmiotów gospodarczych posiadających w przedmiocie działania obrót wierzytelnościami), wadliwość faktoringu i zakwalifikowanie umowy jako umowy cesji wierzytelności rodzi określone skutki prawne i podatkowe.

wpis by admin in Nowoczesne usługi finansowe