Leasing finansowy
7 grudnia 2010Leasing finansowy to umowa leasingowa, na mocy której następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i korzyści wynikających z posiadania składnika aktywów. Tytuł prawny do składnika aktywów może, ale nie musi być ostatecznie przekazany.
Standardy nie przytaczają żadnych testów, badających przeniesienie ryzyka i korzyści wynikających z zawarcia umowy leasingu, ale opisują okoliczności, których zaistnienie może wskazywać, że takie przeniesienie nastąpiło. W znowelizowanej Ustawie o Rachunkowości, która obowiązuje od 01.01.2002 r. środki te zalicza się do aktywów korzystającego (leasing finansowy) jeżeli umowa spełnia choć jeden z następujących warunków:
• przenosi własność jej przedmiotu na korzystającego po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta,
• zawiera prawo do nabycia przedmiotu przez korzystającego, po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia,
• okres, na jaki została zawarta, odpowiada w przeważającej części przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego, przy czym nie może być on krótszy niż % tego okresu. Prawo własności przedmiotu umowy może być przeniesione na korzystającego po okresie na jaki umowa została zawarta, suma opłat, pomniejszona o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. W sumie opłat uwzględnia się wartość końcową przedmiotu umowy, którą korzystający zobowiązuje się zapłacić za przeniesienie na niego własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zalicza się płatności na rzecz korzystającego za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie tego przedmiotu, jeżeli korzystający pokrywa je niezależnie od opłat za używanie,
• przewiduje możliwość jej wypowiedzenia z zastrzeżeniem, że wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez finansującego pokrywa korzystający,
• zawiera przyrzeczenie finansującego do zawarcia z korzystającym kolejnej umowy o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłużenia umowy dotychczasowej, na warunkach korzystniejszych od przewidzianych w dotychczasowej umowie,
• przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb korzystającego. Może on być używany wyłącznie przez korzystającego, bez w prowadzania w nim istotnych zmian.
Zawierając umowę leasingu przy prowadzonej pełnej księgowości Korzystający dokona następujących zapisów w sprawozdaniu finansowym:
• w bilansie na dzień zawarcia umowy korzystający ujmie przedmiot leasingu jako środek trwały, a drugostronnie jako zobowiązanie w kwocie równej wartości rynkowej przedmiotu leasingu, pomniejszonej o dotacje i zwrot podatków należnych finansującemu,
• opłaty z tytułu umowy leasingu dzieli się na koszty finansowe i raty spłaty kapitału, zmniejszające zobowiązanie z tytułu przejęcia obiektu w leasing,
• koszty finansowe rozkłada się przez czas trwania leasingu na poszczególne okresy obrachunkowe,
• wykazane w bilansie przedmioty ułegająamortyzacji.
Leasing operacyjny
Leasing operacyjny natomiast jest to leasing nie będący leasingiem finansowym.
Składniki aktywów będące przedmiotem leasingu wykazuje w swym bilansie finansujący i amortyzuje je z zachowaniem zwykłych zasad (najczęściej liniowo). Amortyzacja stanowi koszt dla finansującego. Przychody z tytułu opłat leasingowych (także jednorazowe) powinny być ujmowane metodą liniową przez okres leasingu niezależnie od sposobu ich ujęcia w umowie lub w inny sposób jeżeli odzwierciedlałby on lepiej niż rozłożenie liniowe spadek korzyści czerpanych ze składników aktywów.
Zmiany te wpłynęły na sposób księgowania większości transakcji leasingu operacyjnego, które z punktu widzenia Ustawy o Rachunkowości sąobecnie traktowane jako leasing kapitałowy. W konsekwencji tych nowelizacji leasing operacyjny jest dla korzystającego zobowiązaniem bilansowym.
Klienci rozliczający się w oparciu o księgi handlowe inaczej niż poprzednio księgują transakcje leasingu operacyjnego (tak jak leasing finansowy), zaznaczając równocześnie, iż ze względu na ustawę o podatku dochodowym nie nastąpiły żadne zmiany.
Należy podkreślić znaczącą niespójność rozwiązań księgowych i podatkowych przyjętą w ustawach. Powoduje ona konieczność stosowania podwójnej księgowości w firmach prowadzących pełną rachunkowość. Nie ma to jednak zasadniczego wpływu na pracochłonność, gdyż do chwili obecnej również część wydatków zaliczanych w koszty księgowe nie stanowiły kosztów podatkowych.
Obecnie księgowanie raty leasingowej dość często będzie odbywało się na dwa sposoby: w całości w koszty w księgowości podatkowej i częściowo w koszty (część odsetkowa raty) w ujęciu bilansowym. Dodatkowo amortyzacja przedmiotu nie będzie kosztem podatkowym, a znajdzie się wśród składników kosztów bilansowych.
Niedogodności te nie będą jednak stanowiły ograniczenia dla rozwoju rynku leasingowego, a uzyskane poprzez jednoznaczne uregulowania prawne korzyści, z nawiązką je rekompensują.